SunucumWEB
WordPress

WordPress Veritabanı Optimizasyonu: Autoload Temizliği ve Transients Yönetimi

WordPress siteniz yavaşladıysa suçlu genellikle şişen veritabanıdır. Bu rehberde wp_options tablosundaki autoload satırlarını inceleyip geçici kayıtları güvenle temizleyerek veritabanını optimize edeceksiniz.

SunucumWEB Ekibi11 dk okuma
WordPress Veritabanı Optimizasyonu: Autoload Temizliği ve Transients Yönetimi
İçindekiler
  1. Belirtiler: veritabanı şişmesi neden önemli?
  2. Yavaşlayan yönetim paneli ve site hızı
  3. wp_options tablosunun büyümesi
  4. Autoload kavramı nedir?
  5. Ön hazırlık: yedek almadan başlamayın
  6. Tam veritabanı yedeği nasıl alınır
  7. Test ortamı veya staging kullanımı
  8. wp_options tablosunda autoload = yes satırlarını inceleme
  9. phpMyAdmin ile hedef sorgu
  10. Autoload satırlarını değerlendirme
  11. Güvenle silinebilecek kayıtlar
  12. Geçici kayıtları (transients) güvenle temizleme
  13. Transient nedir ve neden birikir?
  14. Süresi dolmuş transients leri SQL ile silme
  15. Eklenti kullanmadan manuel temizlik adımları
  16. OPTIMIZE TABLE ile tabloları birleştirme ve alan kazanma
  17. OPTIMIZE TABLE ne işe yarar?
  18. phpMyAdmin üzerinden çalıştırma
  19. Komut satırından çalıştırma ve dikkat edilecekler
  20. Temizlik sonrası doğrulama ve düzenli bakım
  21. Site işlevselliğini kontrol etme
  22. Autoload boyutunu yeniden ölçme
  23. Otomatik temizlik için cron veya eklenti planlama

WordPress yönetim paneli birkaç saniyede açılıyorsa, sayfa yüklemeleri giderek uzuyorsa ve hosting panelinde disk kullanımı ya da CPU tüketimi beklenenden yüksekse sorun çoğu zaman sunucunun gücünden değil, veritabanının içindeki gereksiz birikmiş kayıtlardan kaynaklanır. Veritabanı boyutu birkaç yüz MB'a çıkmışsa ve siteniz aslında düşük trafikli küçük bir kurumsal siteyse, incelemeye başlanacak yer genellikle wp_options tablosudur.

Bu tablo, WordPress'in yapılandırma verilerini tutar. Sorun da tam burada başlar: Bazı kayıtlar her sayfa isteğinde otomatik olarak veritabanından çekilir. Bu kayıtlar gereksiz yere büyüdüğünde, WordPress her ziyarette boş yere fazla veri okur ve site yavaşlar. Aşağıdaki adımlar, bu tabloyu güvenli biçimde incelemenizi, geçici kayıtları temizlemenizi ve tabloyu optimize etmenizi sağlar.

Belirtiler: veritabanı şişmesi neden önemli?

WordPress sitelerde yavaşlama denince akla ilk olarak görseller, eklentiler veya sunucu kaynakları gelir. Ama veritabanı da bu zincirin önemli bir halkasıdır. Özellikle yönetim paneli geç açılıyor, içerik düzenleme ekranı yavaş yükleniyor ve site genelinde istikrarsız bir hız hissi varsa, veritabanındaki şişme bunu tetikliyor olabilir.

Yavaşlayan yönetim paneli ve site hızı

WordPress, bir sayfayı oluşturmak için onlarca küçük sorgu çalıştırır. Bu sorgular normalde saniyenin çok küçük bir bölümünü alır. Ancak veritabanı tablosu gereksiz kayıtlarla doluysa, bu sorguların her biri daha fazla veriyi tarar ve işlem süresi uzar. Bu da ön yüzde sayfa açılış süresini ve yönetim panelinde menüler arasındaki geçişi yavaşlatır.

Hosting panelinde CPU kullanımı da bu nedenle yükselebilir. Düşük trafikli bir site olmasına rağmen sürekli yüksek CPU gösteren hesaplarda, veritabanı sorgularının gereksiz yere fazla kayıt okuması ciddi bir etkendir.

wp_options tablosunun büyümesi

wp_options, WordPress'in çekirdek ayarlarını, eklenti yapılandırmalarını, tema ayarlarını ve geçici verileri depolayan tablodur. Normalde birkaç yüz KB ile birkaç MB arasında olması beklenir. Ancak yıllardır kullanılan, birçok eklenti ekleyip silmiş sitelerde bu tablo onlarca, hatta yüzlerce MB boyutuna ulaşabilir.

Bunun temel nedeni, eklentilerin ve temaların tabloya yazdığı kayıtların zamanında silinmemesidir. Bir eklentiyi silseniz bile bıraktığı bazı ayar kayıtları tabloda kalabilir. Benzer şekilde süresi dolan geçici veriler de otomatik temizlenmediğinde tabloyu şişirir.

Autoload kavramı nedir?

WordPress, bazı seçenekleri her sayfa isteğinde otomatik olarak yükler. Bu davranışı wp_options tablosundaki autoload sütunu belirler. Değeri yes olan satırlar her ziyarette veritabanından çekilir; no olanlar ise yalnızca ihtiyaç duyulduğunda yüklenir.

Sorun şu: autoload değeri yes olan gereksiz bir satır, her sayfa isteğinde boş yere bellek ve okuma süresi tüketir. Birkaç küçük kayıt zararsız görünebilir. Ancak yüzlerce kayıt biriktiğinde ve bunlardan bazıları birkaç MB veri içerdiğinde, her ziyarette tekrar tekrar taşınan bu yük site hızını doğrudan etkiler.

Ön hazırlık: yedek almadan başlamayın

Veritabanında manuel silme veya güncelleme yapmadan önce yedek almak zorunludur. Yanlış bir sorgu, kritik bir WordPress ayarını silebilir ya da autoload değerini bozarak sitenin açılmamasına neden olabilir. Yedeğiniz varsa geri dönmek birkaç dakika sürer; yoksa veri kaybı kalıcı olabilir.

Tam veritabanı yedeği nasıl alınır

Kontrol paneli kullanıyorsanız cPanel üzerinden "Yedekleme" aracına girip veritabanını indirebilirsiniz. Alternatif olarak phpMyAdmin'de ilgili veritabanını seçip "Dışa aktar" sekmesinden tam bir SQL dosyası oluşturabilirsiniz. Dışa aktarma sırasında "Hızlı" yöntem en yaygın seçenektir; tablo bazlı seçim yapmadan tüm veritabanını indirdiğinizden emin olun.

Komut satırına erişimi olanlar için mysqldump en güvenilir yöntemlerden biridir:

mysqldump -u kullanici_adi -p veritabani_adi > yedek_tarih.sql

Bu komut, veritabani_adi adlı veritabanının tam bir kopyasını yedek_tarih.sql dosyasına yazar. Komutu çalıştırdıktan sonra dosyanın boyutunu kontrol edin; boş veya çok küçük dosyalar genellikle yanlış veritabanı adı ya da bağlantı sorununa işaret eder. Yedekleme konusunu daha ayrıntılı ele alan web sitesi yedekleme rehberine ve cPanel tam yedek alma rehberine göz atabilirsiniz.

Test ortamı veya staging kullanımı

Eğer hosting hesabınızda staging ya da test ortamı varsa, bu temizlik işlemlerini önce orada deneyin. Böylece canlı siteye dokunmadan hangi sorgunun neyi değiştirdiğini görürsünüz.

Test ortamınız yoksa, işlemleri sitenin trafiğinin en düşük olduğu saatlerde yapın. Özellikle OPTIMIZE TABLE gibi tablo kilidi oluşturabilen komutlarda bu daha önemlidir. Her adımdan sonra siteyi kontrol ederek ilerleyin; tüm işlemleri bir kerede topluca uygulamak yerine ölçülü adımlar atmak, hata durumunda nerede sorun çıktığını bulmayı kolaylaştırır.

wp_options tablosunda autoload = 'yes' satırlarını inceleme

wp_options tablosundaki asıl yükü görmek için önce en büyük kayıtları listelemek gerekir. Bu sayede hangi eklentinin ya da kaydın tabloyu şişirdiği net biçimde ortaya çıkar.

phpMyAdmin ile hedef sorgu

phpMyAdmin'e giriş yapıp ilgili veritabanını seçtikten sonra "SQL" sekmesine geçin ve aşağıdaki sorguyu çalıştırın:

SELECT option_name, LENGTH(option_value) as size
FROM wp_options
WHERE autoload='yes'
ORDER BY size DESC;

Bu sorgu, autoload değeri yes olan tüm kayıtları boyutlarına göre büyükten küçüğe sıralar. size sütunu bayt cinsinden değer gösterir. İlk sıralarda birkaç yüz KB veya birkaç MB'lık kayıtlar görüyorsanız, bunların her birinin her sayfa isteğinde yüklendiğini aklınızda tutun.

Tablo ön ekiniz wp_ değilse sorguyu kendi ön ekinize göre düzenleyin. Örneğin wp_ yerine wp_abc_ gibi bir ön ek kullanıyorsanız komutta wp_abc_options yazmanız gerekir. WordPress kurulumunuzdaki tablo ön ekini wp-config.php dosyasındaki $table_prefix değişkeninden öğrenebilirsiniz.

Autoload satırlarını değerlendirme

Sorgunun çıktısında göreceğiniz bazı kayıtlar WordPress çekirdeği için zorunludur ve asla silinmemelidir. Bunlar arasında siteurl, home, blogname, blogdescription, active_plugins, template, stylesheet ve cron gibi temel ayarlar bulunur. Bu kayıtlar genellikle küçük boyutludur ve sorgu çıktısında ilk sıralarda yer almazlar. Yine de herhangi bir işlem yapmadan önce option_name değerini iyi tanımanız gerekir.

Asıl dikkat çeken satırlar, adında eklenti veya tema adı geçen, boyutu alışılmadık derecede büyük olan kayıtlardır. Örneğin artık kullanılmayan bir eklentinin bıraktığı ayarlar, lisans doğrulama verileri ya da test amaçlı yazılmış geçici kayıtlar. Böyle bir kayıt görürseniz ve eklentinin sitede artık yüklü olmadığından eminseniz, o kaydın silinmesi genellikle güvenlidir.

Bilinmeyen bir satırla karşılaştığınızda silmek yerine önce o option_name değerini bir arama motorundan taratmak daha doğru bir yöntemdir. Birçok WordPress kaydı, hangi eklentiye ait olduğuna dair internette iz bırakır.

Güvenle silinebilecek kayıtlar

Silme işlemine geçmeden önce şunu netleştirelim: Amacınız tabloyu tamamen boşaltmak değil, gereksiz yükü azaltmaktır. Aşağıdaki kategorilere giren kayıtlar genellikle silinebilir ya da autoload değeri no yapılabilir:

  • Artık kullanılmayan eklentilerin bıraktığı ayar satırları
  • Süresi çoktan dolmuş _transient_ kayıtları
  • Bir kerelik çalışan kurulum sihirbazlarının bıraktığı izler
  • Test amacıyla eklenmiş ve unutulmuş özel kayıtlar

Silme yerine daha az riskli bir yöntem, kaydı silmeden yalnızca otomatik yüklemeyi kapatmaktır:

UPDATE wp_options SET autoload='no' WHERE option_name='ornek_kayit_adi';

Bu komut, ilgili kaydı tabloda tutar ancak WordPress her sayfa isteğinde bu kaydı otomatik olarak çekmez. Böylece kayıt yerinde kalır, ancak her sayfa isteğinde otomatik yüklenme yükü ortadan kalkar. Bilinmeyen ama silmekten çekindiğiniz kayıtlar için bu yöntem daha güvenlidir. Bir sorun çıkarsa autoload değerini tekrar yes yaparak eski duruma dönmek yeterlidir.

Geçici kayıtları (transients) güvenle temizleme

wp_options tablosunun en sık şişme nedenlerinden biri, geçici veri anlamına gelen transient kayıtlarıdır. Eklentiler ve temalar, kısa süreli verileri saklamak için transient kullanır. Normalde bu verilerin süresi dolduğunda WordPress tarafından otomatik silinmesi gerekir. Ancak zamanlanmış görevler çalışmadığında, ziyaret trafiği çok düşük olduğunda ya da eklentiler temizlik kodunu yeterince düzgün yazmadığında bu kayıtlar birikebilir.

Transient nedir ve neden birikir?

Transient, WordPress'in geçici önbellek mekanizmasıdır. Bir eklenti dış bir API'den hava durumu, döviz kuru ya da güncel yazı listesi çekerken, bu sonucu belirli bir süre saklamak için transient oluşturabilir. Süre dolduğunda kayıt otomatik silinir, yeni istekte yeniden oluşturulur.

Sorun, bu sürenin dolmasına rağmen bazı kayıtların tabloda kalmasıdır. Özellikle süresi dolmuş transient zamanlayıcıları (_transient_timeout_) silinmediyse, tabloda hem süre bilgisi hem de asıl veri kaydı birikmeye devam eder. Bu da hem satır sayısını artırır hem de tabloyu şişirir.

Süresi dolmuş transients'leri SQL ile silme

Önce süresi dolmuş transient kayıtlarını listelemek için aşağıdaki sorguyu çalıştırın:

SELECT option_name
FROM wp_options
WHERE option_name LIKE '_transient_timeout_%'
AND option_value < UNIX_TIMESTAMP();

Bu sorgu, zaman aşımı süresi şu anki zamandan küçük olan, yani süresi dolmuş tüm transient zamanlayıcılarını listeler. Listede kayıt varsa, temizliğe iki aşamalı devam etmek gerekir.

Önce _transient_timeout_ ile başlayan süresi dolmuş kayıtları silin:

DELETE FROM wp_options
WHERE option_name LIKE '_transient_timeout_%'
AND option_value < UNIX_TIMESTAMP();

Bu komut yalnızca süresi dolmuş zamanlayıcıları siler. Ardından bu zamanlayıcılara bağlı asıl geçici veri kayıtlarını, yani _transient_ ile başlayan ama _transient_timeout_ olmayan satırları temizlemeniz gerekir. Ancak dikkatli olun: Bu ikinci adım, zamanlayıcısı silinmiş olan tüm transient verilerini hedefler. Basit ve yaygın kullanılan yöntem, _transient_ ile başlayan tüm kayıtları silmek olsa da, bu işlem hâlâ aktif olan geçici önbellekleri de temizleyebilir.

Aktif transient'lerin silinmesi genellikle siteyi bozmaz; çünkü çoğu eklenti ihtiyaç duyduğunda veriyi yeniden oluşturur. Ancak bazı önbellek verileri, silindikten sonra ilk yüklemede daha yavaş çalışabilir. Bu nedenle en güvenli yol, önce yalnızca süresi dolmuş zamanlayıcıları silmek, ilişkili veri kayıtlarını ise belirli bir süre gözlemledikten sonra temizlemektir. Yine de pratikte aşağıdaki komut çoğu site için güvenlidir:

DELETE FROM wp_options
WHERE option_name LIKE '_transient_%'
AND option_name NOT LIKE '_transient_timeout_%';

Bu komut, zamanlayıcı dışındaki tüm transient kayıtlarını temizler. Komut sonrasında eklentiler, gereken geçici verileri yeniden oluşturur. Siteyi birkaç dakika içinde kontrol etmek, eklenti önbelleklerinin yeniden oluşup oluşmadığını görmek açısından yeterlidir.

Eklenti kullanmadan manuel temizlik adımları

Komut satırında WP-CLI erişiminiz varsa, tüm transient'leri tek komutla temizleyebilirsiniz:

wp transient delete --all

Bu komut aktif ya da süresi dolmuş fark etmeksizin tüm transient kayıtlarını siler. Siteyi çökertmez, ancak ilk sayfa yüklemelerinde bazı eklenti verileri yeniden oluşturulurken hafif bir gecikme yaşanabilir. WP-CLI kullanıyorsanız komutu çalıştırmadan önce yine yedek aldığınızdan emin olun.

Manuel SQL temizliğinde ise işlem sonrası sitenin ön yüzünü, yönetim panelini ve kritik formları test edin. Özellikle WooCommerce gibi transient kullanan eklentilerde sepet, ödeme ya da widget görünümü beklenmedik şekilde değiştiyse, bu genellikle geçici önbelleğin yeniden oluşmasıyla birkaç dakika içinde düzelir. Kalıcı bir sorun varsa, aldığınız yedeği geri yüklemek en hızlı çözümdür.

OPTIMIZE TABLE ile tabloları birleştirme ve alan kazanma

Kayıtları sildikten sonra tablo boyutu hemen düşmeyebilir. Çünkü MySQL, silinen satırların bıraktığı boş alanı otomatik olarak işletim sistemine geri vermez. Bu boş alanı geri kazanmak için OPTIMIZE TABLE komutu kullanılır.

OPTIMIZE TABLE ne işe yarar?

OPTIMIZE TABLE, seçili tabloyu yeniden yapılandırarak dağınık veri bloklarını birleştirir ve silinmiş satırların bıraktığı boşluğu geri kazandırır. Özellikle MyISAM depolama motorunda etkisi büyüktür; çünkü MyISAM'da silinen satırlar tablo dosyasında boşluğa neden olur. InnoDB'de ise etki daha sınırlıdır, çünkü InnoDB alanı daha farklı yönetir. Yine de sık silme ve ekleme yapılan wp_options, wp_postmeta gibi tablolarda düzenli optimize, hem disk alanı hem de sorgu performansı açısından fayda sağlayabilir.

phpMyAdmin üzerinden çalıştırma

phpMyAdmin'de ilgili veritabanına girdikten sonra sol menüden wp_options tablosuna tıklayın. Üst sekmelerden "İşlemler" sekmesine geçin. Sayfanın alt kısmında "Tablo bakımı" bölümünde "Tabloyu optimize et" seçeneğini göreceksiniz. Bu seçenek, seçili tablo için OPTIMIZE TABLE komutunu çalıştırır.

SQL sekmesinden manuel çalıştırmak isterseniz:

OPTIMIZE TABLE wp_options;

Birden fazla tabloyu aynı komutta optimize etmek de mümkündür:

OPTIMIZE TABLE wp_options, wp_posts, wp_postmeta;

Bu komut, belirtilen üç tabloyu sırayla optimize eder. Tablo adlarını kendi kurulumunuzdaki ön ekle değiştirmeyi unutmayın.

Komut satırından çalıştırma ve dikkat edilecekler

Komut satırından MySQL istemcisine bağlanıp aynı sorguyu çalıştırabilirsiniz:

mysql -u kullanici_adi -p veritabani_adi -e "OPTIMIZE TABLE wp_options;"

Komutun başarılı olması durumunda MySQL, tablo adı ve işlem durumu hakkında bilgi döndürür. İşlem sırasında tablo kilitlenebilir; bu nedenle yoğun saatlerde çalıştırmak ziyaretçilerin bazı sayfaları geç yüklemesine neden olabilir. Bunun yerine düşük trafik saatini seçin.

Büyük tablolarda OPTIMIZE TABLE uzun sürebilir. Ayrıca işlem sırasında geçici dosyalar oluşturabileceği için disk alanınızın yeterli olduğundan emin olun. Eğer disk alanınız sınıra yakınsa, önce gereksiz kayıtları silip disk alanı açmak, optimizasyondan önce daha sağlıklıdır. Linux sunucularda disk dolduğunda ne yapılacağını anlatan disk doldu rehberine göz atabilirsiniz.

Temizlik sonrası doğrulama ve düzenli bakım

Veritabanı optimizasyonunun en kritik adımı, işlem bittikten sonra sitenin gerçekten çalıştığını doğrulamaktır. Tablo yapısı bozulmamış, kayıtlar anlamlı biçimde silinmiş ve site hızı beklendiği gibi değişmiş mi, bunları kontrol etmeden işlemi tamamlanmış saymayın.

Site işlevselliğini kontrol etme

Ön yüzde ana sayfa, blog arşivi, iletişim formu ve varsa üyelik ya da ödeme sayfalarını ziyaret edin. Yönetim panelinde eklenti sayfasını, tema özelleştirme ekranını ve kalıcı bağlantı ayarlarını açın. Bir eklenti beklenmedik şekilde hata veriyorsa veya bir ayar ekranında eksik değer görünüyorsa, korunması gereken bir kaydı silmiş olabilirsiniz. Bu durumda yedeği geri yüklemek ve işlemi daha küçük adımlarla tekrarlamak en sağlıklı yoldur.

Autoload boyutunu yeniden ölçme

Temizlik öncesi çalıştırdığınız sorguyu tekrar çalıştırın:

SELECT option_name, LENGTH(option_value) as size
FROM wp_options
WHERE autoload='yes'
ORDER BY size DESC;

İlk sıralardaki büyük kayıtların azaldığını veya toplam yükün hafiflediğini görmeniz gerekir. Ayrıca veritabanı genel boyutunu hosting panelinden kontrol edin. OPTIMIZE TABLE sonrası boyutta belirgin bir düşüş olması normaldir.

Otomatik temizlik için cron veya eklenti planlama

Veritabanı optimizasyonu tek seferlik bir işlem değildir. Siteye yeni eklentiler eklendikçe, güncellemeler yapıldıkça ve transient'ler yeniden oluştukça tablo tekrar şişebilir. Kalıcı çözüm için belirli aralıklarla temizlik yapılması gerekir.

Bunu elle takip etmek yerine, Linux sunucularda haftalık bir cron job kurarak süresi dolmuş transient temizliğini otomatikleştirebilirsiniz. Cron job oluşturmanın adımlarını Linux sunucuda cron job rehberinde bulabilirsiniz. Alternatif olarak güvenilir bir veritabanı temizlik eklentisi de kullanabilirsiniz; ancak eklentinin yalnızca sizin silmek istediğiniz kayıt türlerini hedeflediğinden emin olun. Otomatik temizlik aracı, kritik WordPress ayarlarını silme potansiyeline sahip olmamalıdır.

Son olarak, veritabanı optimizasyonunun tek başına site hızını çözmeyeceğini de belirtmek gerekir. Önbellek, CDN, sunucu kaynakları, eklenti kalitesi ve tema optimizasyonu da hızın parçalarıdır. Eğer sitenizdeki yavaşlık veritabanı temizliğinden sonra da devam ediyorsa, WordPress siteniz neden yavaş başlıklı rehberdeki kontrol listesini uygulayarak sorunu daha geniş biçimde değerlendirebilirsiniz.

Veritabanındaki dağınık kayıtları düzenli temizlemek, sitenin ani yavaşlamalarını önlemenin en etkili yollarından biridir. Yukarıdaki adımları uyguladıktan sonra site hızını ve veritabanı boyutunu bir süre izleyin; büyük olasılıkla yönetim panelindeki gecikmenin azaldığını ve sayfa açılışlarının daha istikrarlı hale geldiğini göreceksiniz.

  • #wordpress veritabanı optimizasyonu
  • #autoload temizliği
  • #transients
  • #wp_options
  • #phpmyadmin
  • #optimize table

Sıkça sorulan sorular

Autoload temizliği siteyi gerçekten hızlandırır mı?

Evet, gereksiz autoload satırlarını kaldırmak her sayfa yüklemesinde okunan veri miktarını azaltır. Ancak tek başına yeterli değildir; önbellek eklentisi ve yeterli sunucu kaynağı da gerekir.

Transients'leri silmek siteye zarar verir mi?

Süresi dolmuş transients'leri silmek güvenlidir. Aktif transients'ler silinirse bazı eklentiler önbelleğini kaybedebilir, ancak genellikle yeniden oluştururlar. Kalıcı hasar beklenmez.

OPTIMIZE TABLE komutunu ne sıklıkla çalıştırmalıyım?

Büyük silme işlemlerinden sonra veya ayda bir gibi düşük trafik saatlerinde çalıştırabilirsiniz. Gereksiz yere sık çalıştırmak tabloyu kilitleyip performansı olumsuz etkileyebilir.

phpMyAdmin yerine komut satırından da yapabilir miyim?

Evet, sunucuya SSH erişiminiz varsa mysql komutu veya WP-CLI kullanabilirsiniz. Aynı SQL sorgularını çalıştırabilirsiniz; yine de işlem öncesi yedek almayı unutmayın.

SunucumWEB Ekibi

Yazar

SunucumWEB Ekibi

Teknik Ekip

SunucumWEB altyapı ve destek ekibi; hosting, sunucu ve web teknolojileri üzerine deneyimlerini paylaşıyor.

İlginizi çekebilir

Bülten

Yeni yazılardan haberdar ol

Yeni bir rehber yayınladığımızda ya da kampanya başladığında haber verelim.

Her e-postanın altında abonelikten çıkma bağlantısı var.

Bugün başlayın, farkı hemen hissedin

Dakikalar içinde kurulum, ilk 7 gün içinde haklı nedenle iade imkânı.

Altyapımız

cPanel logosu
LiteSpeed logosu
CloudLinux logosu
Imunify360 logosu
JetBackup logosu
Softaculous logosu
VMware logosu
Intel logosu

Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir.

Mustafa Kemal Atatürk imzası