Linux sunucuda fail2ban kurulumu: SSH saldırılarını engelleme
Bu rehberde Linux sunuculara yönelik SSH brute force saldırılarını tespit edip otomatik engelleyen fail2ban aracını kurmayı, jail.local dosyasını yapılandırmayı ve UFW güvenlik duvarıyla birlikte kullanmayı adım adım gösteriyoruz. Temel filtreler, izleme komutları ve yanlış pozitifleri azaltma

İçindekiler
- SSH brute force saldırıları ve fail2ban nedir?
- Fail2ban kurulumu: apt ve yum komutları
- Debian/Ubuntu için apt ile kurulum
- CentOS/RHEL için yum/dnf ile kurulum
- Servisi başlatma ve açılışta etkinleştirme
- Jail.local dosyası ile temel yapılandırma
- Jail.conf ve jail.local arasındaki fark
- Ignoreip, bantime, findtime ve maxretry ayarları
- SSH jail örneği
- Fail2ban durumunu izleme ve test etme
Linux sunucunuzda SSH hizmeti internetten erişilebilir olduğunda, /var/log/auth.log dosyasında ardı ardına başarısız oturum açma denemeleri görmeniz normaldir. Bu denemeler genellikle insan eliyle değil, botnet adı verilen otomatik ağlardan gelir. Saldırganlar yaygın kullanıcı adlarını ve zayıf parolaları deneyerek sunucuya sızmaya çalışır. Parolanız güçlü olsa bile bu denemeler günlük dosyalarını şişirir, CPU kullanımını artırır ve güvenlik riski oluşturur. Günlük dosyanızda aşağıdaki gibi satırlar görebilirsiniz:
Failed password for root from 185.220.101.34 port 50234 ssh2
Failed password for admin from 185.220.101.34 port 50238 ssh2
Failed password for test from 185.220.101.34 port 50242 ssh2
Bu üç deneme birkaç saniye içinde aynı IP adresinden gelmiş olabilir. Saldırgan bir süre sonra farklı bir IP adresine geçerek denemeleri sürdürür. Sürekli tekrarlanan bu trafik sunucunun kaynaklarını tüketir ve günlük incelemeyi zorlaştırır.
Fail2ban, bu tür saldırıları tespit etmek için günlük dosyalarını izleyen açık kaynaklı bir araçtır. Belirli bir süre içinde belirli sayıda başarısız deneme yapan IP adresini güvenlik duvarına ekleyerek geçici olarak engeller. Fail2ban kurulumu tamamlandıktan sonra SSH koruması varsayılan olarak etkinleşir. Bu yazıda kurulum, yapılandırma ve izleme adımlarını anlatıyorum.
Anlatım boyunca komutları doğrudan uygulayabilirsiniz. Sunucunuz Debian, Ubuntu, CentOS veya RHEL tabanlı olabilir. Her bölümde ilgili komutları ayrı ayrı göreceksiniz. SunucumWEB üzerindeki VDS ve dedicated sunucu hizmetlerinde de aynı adımlar geçerlidir.
SSH brute force saldırıları ve fail2ban nedir?
SSH brute force saldırısı, saldırganın açık olan SSH portuna çok sayıda kullanıcı adı ve parola kombinasyonu denemesiyle çalışır. Bu denemeler çoğunlukla botnet ağlarından gelir. Saldırgan tek bir IP adresinden binlerce istek gönderebilir. Deneme listesinde root, admin, test, ubuntu, debian, user ve oracle gibi çok kullanılan kullanıcı adları bulunur. Parola olarak da password, 123456, admin, qwerty gibi zayıf seçenekler ilk sırada denenir. Sunucunuzda güçlü bir parola kullanıyor olsanız bile bu denemeler günlük kayıtlarını doldurur, CPU kullanımını artırır ve farklı güvenlik açıkları için zemin hazırlar.
Fail2ban, bu denemeleri tespit etmek için günlük dosyalarını izler. Örneğin SSH için /var/log/auth.log dosyasındaki "Failed password" kayıtlarını takip eder. Aynı IP adresi kısa süre içinde çok fazla başarısız deneme yaparsa fail2ban o IP'yi güvenlik duvarına ekler. Engelleme süresi boyunca IP adresi sunucuya hiçbir istek gönderemez. Bu sayede saldırı otomatik olarak durdurulur. Fail2ban sadece SSH için değil; Apache, Nginx, Postfix gibi farklı hizmetler için de hazır filtreler içerir. Biz bu yazıda en yaygın kullanım senaryosu olan SSH korumasına odaklanacağız.
Fail2ban'ın çalışma mantığını şu şekilde özetleyebiliriz: günlük dosyasındaki her satırı incele, eşleşen hatalı denemeyi sayaçla takip et, aynı IP için sayaç sınırı aşınca güvenlik duvarına kural ekle, süre dolunca kuralı kaldır. Bu döngü tamamen otomatik çalışır. Siz ek bir işlem yapmadan tekrarlayan saldırılar engellenir.
SSH ile sunucuya bağlanma adımlarını öğrenmek için Linux sunucuda SSH ile bağlanma yazımıza bakabilirsiniz.
Fail2ban kurulumu: apt ve yum komutları
Kuruluma başlamadan önce sunucunuzdaki paket listesinin güncel olduğundan emin olun. Aşağıdaki komutlar Debian/Ubuntu ve CentOS/RHEL tabanlı dağıtımlar için ayrılmıştır. Kurulum sırasında root yetkisine sahip olmanız gerekir. Komutları root kullanıcısıyla veya sudo ön ekiyle çalıştırabilirsiniz.
Debian/Ubuntu için apt ile kurulum
apt update
apt install fail2ban -y
İlk komut paket listesini günceller, ikinci komut fail2ban paketini kurar. Kurulum tamamlandığında fail2ban servisi otomatik olarak başlatılır. Paket yöneticisi aynı zamanda iptables ve python3 gibi gerekli bağımlılıkları da kuracaktır. Kurulumun başarılı olduğunu aşağıdaki komutla doğrulayabilirsiniz:
fail2ban-client --version
Bu komut fail2ban sürümünü ekrana yazar. Sürüm numarası dağıtıma göre değişebilir.
CentOS/RHEL için yum/dnf ile kurulum
CentOS 7 sürümünde yum, CentOS 8 ve RHEL 8 sonrasında dnf kullanılır. EPEL deposu, fail2ban paketinin bulunduğu ek paket deposudur. EPEL deposunu eklemeden fail2ban paketi bulunamayabilir.
# CentOS 7 için
yum install epel-release -y
yum install fail2ban -y
# CentOS 8 ve RHEL 8 sonrası için
dnf install epel-release -y
dnf install fail2ban -y
EPEL deposu kurulumu tamamlandıktan sonra fail2ban paketi normal depolardan gelir. Kurulum bittiğinde servis henüz başlamamış olabilir, bu yüzden bir sonraki adımda servisi kendiniz başlatmanız gerekir.
Servisi başlatma ve açılışta etkinleştirme
systemctl start fail2ban
systemctl enable fail2ban
İlk komut servisi hemen başlatır. İkinci komut sunucu her açıldığında fail2ban'ın otomatik çalışmasını sağlar. Servisin durumunu systemctl status fail2ban komutuyla kontrol edebilirsiniz. Çıktıda "active (running)" ifadesini görmelisiniz. Aşağıdaki gibi bir çıktı servisin sağlıklı çalıştığını gösterir:
● fail2ban.service - Fail2Ban Service
Loaded: loaded (/lib/systemd/system/fail2ban.service; enabled; vendor preset: enabled)
Active: active (running) since Sat 2024-03-16 10:14:22 UTC; 2h 10min ago
Servis başlatıldıktan sonra fail2ban varsayılan olarak sshd jail'ini devreye alır. SSH korumasının etkin olup olmadığını ilerleyen bölümde kontrol edeceğiz.
Jail.local dosyası ile temel yapılandırma
Fail2ban kurulduğunda /etc/fail2ban/ dizininde jail.conf dosyası bulunur. Bu dosya paket güncellemeleri sırasında değiştirilebilir. Bu yüzden kendi ayarlarınızı jail.local dosyasına yazmanız gerekir. Fail2ban önce jail.conf dosyasını okur, ardından jail.local dosyasındaki ayarlarla üzerine yazar. Böylece güncellemeler ayarlarınızı bozmaz.
Jail.conf ve jail.local arasındaki fark
jail.conf, fail2ban paketinin varsayılan ayarlarını içerir. jail.local ise sizin eklediğiniz ayarları tutar. Sistem yöneticileri genellikle jail.conf dosyasını hiç değiştirmeden bırakır, tüm değişiklikleri jail.local dosyasına yazar. Dosyayı oluşturmak için nano /etc/fail2ban/jail.local komutunu kullanabilirsiniz. Nano yerine vi, vim veya başka bir düzenleyici de kullanabilirsiniz.
Ignoreip, bantime, findtime ve maxretry ayarları
Bu dört ayar fail2ban'ın engelleme davranışını belirler. ignoreip, hiçbir zaman engellenmeyecek IP adreslerini tanımlar. bantime, bir IP'nin ne kadar süre engelli kalacağını belirtir. findtime, başarısız denemelerin sayılacağı pencereyi tanımlar. maxretry ise bu pencere içinde izin verilen en yüksek başarısız deneme sayısıdır.
Örnek jail.local içeriği:
[DEFAULT]
ignoreip = 127.0.0.1/8
bantime = 1h
findtime = 10m
maxretry = 5
[sshd]
enabled = true
port = ssh
Bu ayarlar şu anlama gelir: localhost adresi hiçbir zaman engellenmez, bir IP bir saat boyunca engelli kalır, son 10 dakika içinde 5 başarısız deneme yapan IP engellenir. Bu değerleri kendi ihtiyacınıza göre değiştirebilirsiniz. Örneğin maxretry değerini 3 yaparsanız, aynı IP 10 dakika içinde 3 kez hatalı deneme yaptığında engellenir. Daha sıkı bir politika için maxretry değerini düşürebilirsiniz. Ancak çok düşük bir değer, yanlış parola giren meşru kullanıcıların da engellenmesine yol açabilir.
Süreler için s (saniye), m (dakika), h (saat), d (gün) kısaltmaları kullanılır. Örneğin 1h bir saat, 10m on dakika anlamına gelir. bantime değerini -1 yaparsanız engelleme kalıcı olur, IP adresini daha sonra elinizle kaldırmanız gerekir. Yeni başlayanlar için kalıcı engelleme yerine geçici engelleme daha güvenli bir başlangıçtır.
SSH jail örneği
Yukarıdaki [sshd] bölümü SSH hizmeti için korumayı etkinleştirir. port = ssh ifadesi, fail2ban'ın SSH hizmetinin varsayılan portunu kullanmasını sağlar. SSH portunuzu değiştirdiyseniz bu değeri 2222 gibi gerçek port numaranızla değiştirmeniz gerekir.
Aşağıdaki örnek, SSH jail'ini farklı bir portla ve daha sıkı bir politika ile yapılandırır:
[DEFAULT]
ignoreip = 127.0.0.1/8 192.168.1.0/24
bantime = 2h
findtime = 10m
maxretry = 3
[sshd]
enabled = true
port = 2222
filter = sshd
logpath = /var/log/auth.log
maxretry = 3
Bu örnekte 192.168.1.0/24 yerel ağındaki IP adresleri de engellenmez. logpath, izlenecek günlük dosyasını belirtir. Debian ve Ubuntu tabanlı sistemlerde /var/log/auth.log, CentOS ve RHEL tabanlı sistemlerde /var/log/secure dosyası kullanılır. CentOS/RHEL için logpath satırını aşağıdaki gibi değiştirebilirsiniz:
logpath = /var/log/secure
jail.local dosyasını kaydettikten sonra fail2ban servisini yeniden başlatın:
systemctl restart fail2ban
Yeniden başlatmanın ardından yapılandırmanın doğru yüklendiğini fail2ban-client status komutuyla kontrol edebilirsiniz.
Fail2ban durumunu izleme ve test etme
Fail2ban çalışırken durumunu izlemek için fail2ban-client komutunu kullanabilirsiniz. fail2ban-client status komutu etkin jail'leri listeler:
fail2ban-client status
Çıktı aşağıdakine benzer:
Status
|- Number of jail: 1
`- Jail list: sshd
Bu çıktıda sshd jail'inin etkin olduğu görülür. Belirli bir jail hakkında ayrıntılı bilgi almak için:
fail2ban-client status sshd
Bu komut banlanan IP adreslerini, toplam başarısız deneme sayısını ve jail'in ne zamandır çalıştığını gösterir:
Status for the jail: sshd
|- Filter
| |- Currently failed: 0
| |- Total failed: 12
| `- File list: /var/log/auth.log
`- Actions
|- Currently banned: 1
|- Total banned: 1
`- Banned IP list: 185.220.101.34
Çıktıda "Currently banned" satırında aktif engelleme sayısını, "Banned IP list" satırında ise engellenen IP adreslerini görebilirsiniz. Fail2ban'ın çalışma günlüğünü canlı izlemek için aşağıdaki komutu kullanabilirsiniz:
tail -f /var/log/fail2ban.log
Systemd kullanan sistemlerde aynı günlüğü journalctl -u fail2ban -f komutuyla da izleyebilirsiniz. Günlük kaydında "Ban" ve "Unban" olayları IP adresiyle birlikte görünür.
Test etmek için başka bir terminal penceresinde SSH ile sunucunuza yanlış parola denemeleri yapabilirsiniz. Örneğin:
ssh root@sunucu-ip
Parolayı art arda 3 veya 5 kez yanlış girin. Denemelerden sonra fail2ban günlüğünde aşağıdaki gibi bir satır oluşur:
NOTICE [sshd] Ban 185.220.101.34
Aynı IP adresini elle engellemek veya engellemeyi kaldırmak için şu komutları kullanabilirsiniz:
fail2ban-client set sshd banip 185.220.101.34
fail2ban-client set sshd unbanip 185.220.101.34
İlk komut IP'yi hemen engeller, ikinci komut var olan engellemeyi kaldırır. Bu komutlar özellikle yanlışlıkla engellenen bir IP'yi açmak için işinize yarar. Kendi ofis IP adresinizi güvenlik duvarında test etmeden önce unbanip komutunun nasıl kullanılacağını bilmeniz önemlidir.
Fail2ban filtresinin doğru çalışıp çalışmadığını günlük dosyası üzerinde test etmek için fail2ban-regex komutunu kullanabilirsiniz:
fail2ban-regex /var/log/auth.log /etc/fail2ban/filter.d/sshd.conf
Bu komut, sshd filtresinin /var/log/auth.log dosyasındaki hangi satırları yakaladığını gösterir. Çıktının sonundaki "Success, the total number of match is" ifadesi, filtrenin satırları başarıyla eşleştirdiğini belirtir. CentOS/RHEL sistemlerinde /var/log/auth.log yerine /var/log/secure dosyasını kullanın.
Fail2ban'ın güvenlik duvarına eklediği kuralları görmek için iptables komutunu kullanabilirsiniz:
iptables -L -n
Çıktıda f2b-sshd adında bir zincir göreceksiniz. Bu zincir, fail2ban'ın SSH jail için oluşturduğu engelleme kurallarını içerir. Firewalld kullanan CentOS/RHEL sistemlerinde banaction ayarını firewallcmd-ipset olarak değiştirmeniz gerekebilir. Bu durumda jail.local dosyanıza banaction = firewallcmd-ipset satırını ekleyin.
Fail2ban kurulumu ve doğru yapılandırılması tamamlandığında, brute force denemeleri sunucunuza ulaşmadan güvenlik duvarında durdurulur. Günlük dosyalarınız temiz kalır, CPU kullanımı düşer ve SSH hizmetini kimlerin kullanabildiğini daha net görebilirsiniz. Düzenli olarak fail2ban-client status ve /var/log/fail2ban.log çıktılarını kontrol ederek hangi IP adreslerinin ne sıklıkla engellendiğini izleyebilirsiniz.
- #fail2ban kurulumu
- #ssh güvenliği
- #brute force koruması
- #linux sunucu güvenliği
- #fail2ban yapılandırma
Sıkça sorulan sorular
Fail2ban kurulumu ne kadar sürer?
Temel kurulum ve SSH jail yapılandırması genellikle 10-15 dakika içinde tamamlanır. Sunucunun işletim sistemine göre komutlar değişse de adımlar benzerdir.
Fail2ban yanlışlıkla benim IP adresimi engelleyebilir mi?
Evet, çok sayıda başarısız SSH denemesi yaparsanız fail2ban sizi geçici olarak engelleyebilir. Bunu önlemek için jail.local içinde ignoreip satırına kendi IP adresinizi ekleyin.
Fail2ban sadece SSH için mi çalışır?
Hayır, fail2ban Apache, Nginx, Postfix gibi birçok hizmetin loglarını izleyebilir. Ancak bu rehberde SSH brute force korumasına odaklanılmıştır.
Fail2ban engellemelerini kalıcı hale getirebilir miyim?
bantime süresi dolduğunda engel otomatik kalkar. Kalıcı engelleme için bantime = -1 yapabilirsiniz ancak bu, yanlış pozitiflerde sorun yaratabileceğinden önerilmez.












