SunucumWEB
Sunucu Yönetimi

Linux Docker kurulumu ve ilk container yönetimi: adım adım rehber

Linux sunucuda Docker kurulumunu adım adım anlatıyoruz. Nginx çalıştıran ilk container'ı başlatın, temel yönetim komutlarını öğrenin ve sık karşılaşılan hataları çözün.

SunucumWEB Ekibi9 dk okuma
Linux Docker kurulumu ve ilk container yönetimi: adım adım rehber
İçindekiler
  1. Docker nedir ve ne zaman ihtiyaç duyarsınız?
  2. Kurulum öncesi hazırlık ve ön koşullar
  3. Güncel sistem ve gerekli paketler
  4. Eski Docker sürümlerini temizleme
  5. Docker resmi deposunu ekleme
  6. Docker kurulumu adım adım
  7. Docker Engine kurulumu
  8. Servisi başlatma ve otomatik başlatmayı etkinleştirme
  9. Kullanıcıyı docker grubuna ekleme
  10. İlk container ı çalıştırma: Nginx örneği
  11. Nginx imajını indirme ve container başlatma
  12. Port eşleştirme ve erişim testi
  13. Container içinde komut çalıştırma
  14. Temel Docker komutları ve container yönetimi
  15. Container ları listeleme ve durum kontrolü
  16. Başlatma, durdurma, yeniden başlatma
  17. İmajları yönetme ve güncelleme
  18. Sık karşılaşılan hatalar ve çözümleri
  19. Port çakışması: bind: address already in use
  20. Docker komutunu sudo olmadan çalıştıramama
  21. Container başlar başlamaz kapanıyor (exit code)
  22. İmaj indirilemiyor: network veya DNS hatası
  23. Güvenlik ve sonraki adımlar
  24. Temel güvenlik önlemleri
  25. Docker ı güncel tutma
  26. İzleme ve kaynak sınırlandırma

Sunucuya yeni bir uygulama kurmak istediğinizde ortam sürümleri birbirine karışır. PHP 7.4 bekleyen eski bir site ile PHP 8.2 isteyen yeni bir proje aynı makinede yan yana çalışmaz. Benzer şekilde bir geliştiricinin yerel bilgisayarında sorunsuz çalışan uygulaması sunucuya taşındığında farklı davranabilir. İşte bu tür durumlar Docker'ın ortaya çıktığı noktadır. Docker, uygulamaları bağımlılıklarıyla birlikte izole paketler halinde çalıştırmanızı sağlayan bir platformdur. Sanal makineden farklı olarak her container kendi çekirdeğini yüklemez; mevcut Linux çekirdeğini paylaşır, bu yüzden çok daha az kaynak tüketir.

Bu yazıda Ubuntu veya Debian çalışan bir Linux sunucuya Docker kurmayı, ilk Nginx container'ını başlatmayı ve günlük yönetim komutlarını ele alacağız. Ön koşul olarak sunucuya SSH erişiminiz, root veya sudo yetkili bir kullanıcınız ve temel Linux bilginiz olmalı.

Docker nedir ve ne zaman ihtiyaç duyarsınız?

Docker, bir uygulamayı çalıştırmak için gereken her şeyi, yani kod, çalışma zamanı, sistem araçları ve ayar dosyalarını bir araya getirip çalıştırılabilir bir paket haline dönüştürür. Bu pakete container adı verilir. Container'lar birbirinden ve sunucudan yalıtılmış şekilde çalışır, ancak aynı işletim sistemi çekirdeğini paylaşır. Bu yüzden bir container'ın kapladığı alan ve tükettiği kaynak, tam bir sanal makineye göre belirgin biçimde düşüktür.

Küçük işletme sahipleri ve ajanslar için Docker özellikle şu durumlarda mantıklıdır: aynı sunucuda birbirinden farklı sürüm gereksinimleri olan birden fazla uygulama çalıştırmak, bir yazılımın test ortamını hızla kurup kaldırmak veya tek seferlik araçları sunucuya kalıcı olarak kurmadan denemek. Yazılımcılar için de yerel ortam ile sunucu ortamı arasındaki farkları ortadan kaldırmanın etkili bir yoludur.

Bu yazıda ilk hedefimiz, boş bir Ubuntu veya Debian sunucuya Docker Engine kurmak ve Nginx çalıştıran ilk container'ı ayağa kaldırmak. İşlemler sırasında kullanacağımız komutların her birini güvenli şekilde uygulamanız için gerekli açıklamaları da vereceğiz.

Kurulum öncesi hazırlık ve ön koşullar

Sunucuya Docker kurmadan önce yapmanız gereken birkaç hazırlık var. Bunlar hem olası sorunları önler hem de sistemin ileride sağlıklı çalışmasını sağlar.

Güncel sistem ve gerekli paketler

İlk olarak sunucunuza SSH ile bağlanın. Eğer SSH bağlantısı konusunda yardıma ihtiyacınız varsa Linux sunucuda SSH ile bağlanma: yeni başlayanlar için temel komutlar başlıklı yazıya bakabilirsiniz.

Bağlandıktan sonra paket listesini güncelleyin ve mevcut paketleri yükseltin. Bu işlemi özellikle üretimde kullanılan bir sunucuda yapıyorsanız önce sistem yedeği almanız iyi olur.

sudo apt update
sudo apt upgrade -y

İlk komut paket listesini tazeler, ikinci komut ise kurulu paketleri en güncel kararlı sürüme yükseltir. Ardından Docker deposunu eklemek için gereken yardımcı paketleri kurun:

sudo apt install -y apt-transport-https ca-certificates curl gnupg lsb-release

Bu paketler, APT'nin HTTPS üzerinden depo ekleyebilmesi ve GPG anahtarlarını yönetebilmesi için gereklidir.

Eski Docker sürümlerini temizleme

Sisteminizde daha önce dağıtım deposundan kurulmuş eski bir Docker paketi varsa, çakışmayı önlemek için kaldırmanız gerekir. Aşağıdaki komut yaygın eski paketleri temizler:

sudo apt remove -y docker docker-engine docker.io containerd runc

Bazı paketler sisteminizde kurulu değilse komut hata vermez, yalnızca mevcut olanları kaldırır. Burada docker.io gibi paketler Ubuntu ve Debian'ın kendi depolarından gelen sürümlerdir; genellikle resmi depodaki kadar güncel değildir.

Docker resmi deposunu ekleme

Docker'ı her zaman resmi deposundan kurmak daha sağlıklıdır. Böylece güncel sürümü alır ve güvenlik yamalarını düzenli alabilirsiniz. Önce Docker'ın resmi GPG anahtarını ekleyin:

sudo install -m 0755 -d /etc/apt/keyrings
curl -fsSL https://download.docker.com/linux/ubuntu/gpg | sudo gpg --dearmor -o /etc/apt/keyrings/docker.gpg
sudo chmod a+r /etc/apt/keyrings/docker.gpg

Dikkat: Buradaki ubuntu yolunu Debian kullanıyorsanız debian olarak değiştirmelisiniz. Anahtarı ekledikten sonra depoyu APT kaynaklarına tanıtın:

echo "deb [arch=$(dpkg --print-architecture) signed-by=/etc/apt/keyrings/docker.gpg] https://download.docker.com/linux/ubuntu $(lsb_release -cs) stable" | sudo tee /etc/apt/sources.list.d/docker.list > /dev/null

Bu komut, sisteminizin mimarisini ve sürüm adını otomatik algılayarak doğru depo satırını oluşturur. Debian için yine adres içindeki ubuntu ifadesini debian yapın.

Docker kurulumu adım adım

Hazırlık tamamlandığına göre artık Docker Engine'i kurabiliriz.

Docker Engine kurulumu

Depoyu ekledikten sonra paket listesini tazeleyin ve Docker paketlerini kurun:

sudo apt update
sudo apt install -y docker-ce docker-ce-cli containerd.io

docker-ce Docker Engine'in kendisidir. docker-ce-cli komut satırından Docker ile konuşmanızı sağlayan istemci aracıdır. containerd.io ise container'ların yaşam döngüsünü yöneten alt katmandır.

Kurulum bittikten sonra sürümü doğrulayın:

docker --version

Bu komut, Docker istemcisinin başarıyla kurulduğunu ve PATH üzerinde erişilebilir olduğunu gösterir.

Servisi başlatma ve otomatik başlatmayı etkinleştirme

Docker kurulumu servis dosyasını otomatik oluşturur. Ancak servisi başlatmak ve sunucu her açıldığında otomatik çalışmasını sağlamak için aşağıdaki komutu kullanın:

sudo systemctl enable --now docker

Bu komut Docker servisini hemen başlatır ve sistem açılışında otomatik başlamasını tanımlar. Durumu kontrol etmek için:

sudo systemctl status docker

Çıktıda active (running) ifadesini görmeniz gerekir. Eğer hata görürseniz, hata mesajı genellikle eksik bağımlılık veya çakışan eski paket kaynaklıdır.

Kullanıcıyı docker grubuna ekleme

Docker komutlarını her seferinde sudo ile çalıştırmamak için mevcut kullanıcınızı docker grubuna ekleyin:

sudo usermod -aG docker $USER

Bu komut, aktif kullanıcınızı docker grubuna ekler. Değişikliğin etkili olması için oturumu kapatıp açmanız veya şu komutu çalıştırmanız gerekir:

newgrp docker

Şimdi Docker'ın çalıştığını doğrulamak için test container'ı çalıştıralım:

docker run hello-world

Bu komut hello-world adlı küçük bir test imajını indirir, bir container olarak çalıştırır ve kısa bir karşılama mesajı gösterir. Mesajı görüyorsanız kurulum başarılı demektir.

Kullanıcıyı docker grubuna eklemek kolaylık sağlar, ancak güvenlik açısından dikkatli olun. Bu gruba yalnızca gerçekten ihtiyaç duyan ve güvendiğiniz kullanıcıları ekleyin. Genel sunucu güvenliği adımları için VDS sunucu güvenliği: yeni sunucuda ilk yapılacak ayarlar yazısına göz atabilirsiniz.

İlk container'ı çalıştırma: Nginx örneği

Docker kurulduğuna göre artık ilk gerçek container'ımızı başlatabiliriz. Nginx, web sunucusu olarak yaygın kullanıldığı için iyi bir başlangıçtır.

Nginx imajını indirme ve container başlatma

Aşağıdaki komut, Nginx imajını Docker Hub'dan indirir ve web1 adında arka planda çalışan bir container başlatır:

docker run -d --name web1 -p 80:80 nginx

Buradaki bayrakların anlamı şöyledir: -d container'ın arka planda çalışmasını sağlar. --name web1 container'a daha sonra kullanacağınız bir isim verir. -p 80:80 ise sunucunun 80 portunu container'ın 80 portuna yönlendirir. En sondaki nginx ise çalıştırılacak imajın adıdır.

Nginx imajı yerel sisteminizde yoksa Docker otomatik indirir. İndirme tamamlandığında container başlar.

Port eşleştirme ve erişim testi

Eğer sunucunuzda zaten Apache veya Nginx gibi bir web sunucusu 80 portunu kullanıyorsa çakışma yaşarsınız. Bu durumda farklı bir host portu seçin:

docker run -d --name web1 -p 8080:80 nginx

Bu örnekte sunucunun 8080 portu container'ın 80 portuna yönlendirilir. Tarayıcıdan veya komut satırından erişimi test edin:

curl http://localhost

Erişim başarılıysa varsayılan Nginx karşılama sayfasının HTML çıktısını göreceksiniz. Uzaktaki bir sunucuda çalışıyorsanız localhost yerine sunucunun IP adresini kullanın.

Container içinde komut çalıştırma

Container'ın loglarını görmek için:

docker logs web1

Bu komut, container'ın ürettiği çıktıyı gösterir. Nginx erişim logları burada görünür. Container içine bağlanmak için:

docker exec -it web1 bash

Bu komut sizi container'ın içinde bir bash kabuğuna sokar. Burada nginx -v gibi komutlarla kurulu sürümü kontrol edebilirsiniz. Çıkmak için exit yazmanız yeterlidir.

Container'ı durdurmak ve silmek isterseniz:

docker stop web1
docker rm web1

docker stop container'ı durdurur, docker rm ise container'ı siler. Dikkat: container silindiğinde içindeki tüm değişiklikler kaybolur. Kalıcı veri saklamak istiyorsanız Docker volume kavramına geçmeniz gerekir; bu yazının kapsamı dışında olduğu için şimdilik yalnızca test amaçlı değişiklikler yapmanızı öneririz.

Temel Docker komutları ve container yönetimi

Günlük kullanımda en sık ihtiyaç duyacağınız komutları bilmek, container'ları yönetmeyi çok daha kolay hale getirir.

Container'ları listeleme ve durum kontrolü

Çalışan container'ları görmek için:

docker ps

Durdurulmuş container'lar da dahil tüm container'ları listelemek için:

docker ps -a

Belirli bir container'ın ayrıntılı bilgisine docker inspect web1 komutuyla ulaşabilirsiniz. Bu komut, ağ ayarları, bağlama noktaları ve durum gibi bilgileri JSON formatında verir.

Başlatma, durdurma, yeniden başlatma

Durdurulmuş bir container'ı tekrar başlatmak için:

docker start web1
docker stop web1
docker restart web1

Bu komutlar sırasıyla container'ı başlatır, durdurur ve yeniden başlatır. docker restart, özellikle yapılandırma değişikliği sonrası hızlı bir yenileme sağlar.

İmajları yönetme ve güncelleme

Sisteminizdeki imajları listelemek için:

docker images

Yeni bir imaj çekmek için docker pull kullanılır. Örneğin daha küçük boyutlu bir Nginx imajı istiyorsanız:

docker pull nginx:alpine

Bu komut, nginx imajının alpine etiketli sürümünü indirir. Mevcut bir container'ı güncellemek için önce yeni imajı çekip ardından container'ı durdurup aynı isimle yeniden oluşturmanız gerekir. Bu işlem birkaç adım gerektirir ve ileride docker-compose ile çok daha pratik hale gelir; ancak şimdilik temel komutları bilmek yeterlidir.

Sık karşılaşılan hatalar ve çözümleri

Docker kullanırken en çok şu hatalarla karşılaşılır. Her birini tanıyıp çözümünü bilmek zaman kazandırır.

Port çakışması: bind: address already in use

Docker container başlatırken belirttiğiniz host portu zaten başka bir servis tarafından kullanılıyorsa bu hatayı alırsınız. Öncelikle hangi sürecin o portu kullandığını tespit edin:

ss -tulpn | grep :80

Çıktıda ilgili sürecin adı ve PID numarası görünür. Çözüm olarak ya o servisi durdurursunuz ya da container için farklı bir host portu seçersiniz. Farklı port seçmek genellikle daha güvenlidir, örneğin -p 8080:80.

Docker komutunu sudo olmadan çalıştıramama

docker ps çalıştırdığınızda permission denied hatası alıyorsanız kullanıcınız docker grubuna eklenmemiştir. Gruba ekleyin ve oturumu yeniden başlatın:

sudo usermod -aG docker $USER
newgrp docker

Eğer hata devam ediyorsa SSH oturumunu tamamen kapatıp yeniden bağlanmanız gerekebilir.

Container başlar başlamaz kapanıyor (exit code)

Bir container başlatıp hemen Exited durumuna geçiyorsa genellikle container içinde ön planda çalışacak bir süreç yoktur. Bu, özellikle basit bir imajdan container oluştururken olur. Sebebi anlamak için container loglarına bakın:

docker logs web1

Ayrıca docker inspect web1 çıktısındaki State.ExitCode alanı size fikir verir. Çoğu durumda çözüm, container'ı başlatırken ön planda kalacak bir komut vermektir. Nginx gibi servis imajları bu sorunu yaşamaz çünkü kendi süreçlerini çalıştırırlar.

İmaj indirilemiyor: network veya DNS hatası

docker pull sırasında ağ hatası alıyorsanız sunucunuzun Docker Hub'a erişemediğini gösterir. Öncelikle DNS çözümlemesini kontrol edin:

cat /etc/resolv.conf

Doğru bir DNS sunucusu görünmüyorsa /etc/resolv.conf dosyasına nameserver 8.8.8.8 gibi bir satır ekleyebilirsiniz. Ardından Docker servisini yeniden başlatın:

sudo systemctl restart docker

Proxy kullanıyorsanız Docker'ın proxy ayarlarını yapılandırmanız gerekebilir. Bu daha ileri düzey bir konudur ve Docker'ın resmi dokümantasyonuna başvurmanız doğru olur.

Güvenlik ve sonraki adımlar

Docker'ı kurduktan sonra birkaç temel güvenlik alışkanlığı edinmek gerekir.

Temel güvenlik önlemleri

Docker daemon'ı root yetkileriyle çalışır, bu yüzden docker grubuna yalnızca gerçekten güvendiğiniz kullanıcıları ekleyin. Container'ları mümkünse root olmayan kullanıcılarla çalıştırın; resmi imajların çoğu varsayılan olarak root kullanıcısı ile başlar, bu yüzden üretim ortamında imaj seçerken dikkatli olun. İmajları yalnızca resmi Docker Hub'dan veya doğrulanmış kaynaklardan indirin.

Sunucunun dışa açık yüzeyini sınırlamak için bir güvenlik duvarı kullanın. Linux sunucuda UFW güvenlik duvarı kurulumu ve temel kurallar yazısı, port erişimini kısıtlamanıza yardımcı olur. Ayrıca SSH girişlerini korumak için Linux sunucuda fail2ban kurulumu: SSH saldırılarını engelleme yazısındaki adımları uygulayabilirsiniz.

Docker'ı güncel tutma

Docker paketlerini sistemle birlikte düzenli güncelleyin:

sudo apt update
sudo apt upgrade -y

Container içindeki uygulamaları güncellemek için de düzenli olarak docker pull ile yeni imajları çekip container'ları yeniden oluşturmanız gerekir. Bu işlemi manuel yapmak yerine ileride docker-compose ve yeniden başlatma politikaları ile otomatikleştirebilirsiniz.

İzleme ve kaynak sınırlandırma

Container'ların canlı kaynak kullanımını izlemek için şu komutu kullanın:

docker stats

Bir container'ın sunucu kaynaklarını aşırı tüketmesini önlemek için bellek ve CPU sınırları koyabilirsiniz:

docker run -d --name web1 --memory 256m --cpus 0.5 -p 80:80 nginx

Bu örnek, container'ın en fazla 256 MB bellek ve yarım çekirdek işlemci kullanmasına izin verir. Sınır koymak, aynı sunucuda birden fazla container çalıştırırken kaynak çakışmalarının önüne geçer.

Docker'ı temel komutlarla yönetmeyi öğrendikten sonra bir sonraki adım, birden fazla container'ı tek bir dosyayla yönetmenizi sağlayan docker-compose konusunu öğrenmek olabilir. Ayrıca volume ve ağ yapılarıyla kalıcı veri ve container'lar arası iletişim konularına giriş yapabilirsiniz. Bugün uygulayacağınız kontrol ise basit: docker ps komutuyla çalışan container'larınızı listeleyin ve Nginx container'ınızın durumunu doğrulayın.

  • #Docker
  • #Linux
  • #konteyner
  • #nginx
  • #sunucu yönetimi
  • #Ubuntu
  • #Debian

Sıkça sorulan sorular

Docker ile sanal makine arasındaki fark nedir?

Docker, işletim sistemi çekirdeğini paylaşan izole süreçler (container) çalıştırır; sanal makine ise tam bir işletim sistemi çalıştırır. Docker daha az kaynak tüketir ve saniyeler içinde başlar, ancak izolasyon seviyesi sanal makine kadar katı değildir.

Docker kurulumu için minimum sistem gereksinimleri nelerdir?

Docker, 64-bit x86 veya ARM mimarili bir Linux çekirdeği gerektirir. 1 GB RAM ve 1 CPU çekirdeği ile çalışabilir, ancak birden fazla container için 2 GB RAM ve 2 çekirdek önerilir. Ubuntu 20.04+ veya Debian 11+ desteklenen sürümlerdir.

Docker komutlarını sudo olmadan kullanabilir miyim?

Evet, kullanıcınızı docker grubuna ekleyerek sudo olmadan Docker komutlarını çalıştırabilirsiniz: sudo usermod -aG docker $USER. Oturumu kapatıp açtıktan sonra geçerli olur.

Bir container'ı silmeden durdurup yeniden başlatabilir miyim?

Evet, docker stop ile durdurup docker start ile yeniden başlatabilirsiniz. Container silinmediği sürece içindeki dosya sistemi ve yapılandırma korunur, ancak kalıcı veri için volume kullanmak daha güvenlidir.

SunucumWEB Ekibi

Yazar

SunucumWEB Ekibi

Teknik Ekip

SunucumWEB altyapı ve destek ekibi; hosting, sunucu ve web teknolojileri üzerine deneyimlerini paylaşıyor.

İlginizi çekebilir

Bülten

Yeni yazılardan haberdar ol

Yeni bir rehber yayınladığımızda ya da kampanya başladığında haber verelim.

Her e-postanın altında abonelikten çıkma bağlantısı var.

Bugün başlayın, farkı hemen hissedin

Dakikalar içinde kurulum, ilk 7 gün içinde haklı nedenle iade imkânı.

Altyapımız

cPanel logosu
LiteSpeed logosu
CloudLinux logosu
Imunify360 logosu
JetBackup logosu
Softaculous logosu
VMware logosu
Intel logosu

Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir.

Mustafa Kemal Atatürk imzası